የእስልምናው ዓለም 5ቱ የወሲብ ንግድ ዓይነቶች!

✍ ሚካኤል ዘኢትዮጵ

በእስልምናው ዓለም ለጊዜያዊ እርካታ ወይም ለወንዶች ምቾት የተመቻቹ እና በሴቶች መብት ተሟጋቾች ዘንድ የወሲብ ንግድ ወይም ብዝበዛ ተብለው የሚቆጠሩ 5 የወሲብ ንግድ ዓይነቶች አሉ።

የመጀመሪያው ኒካህ አል-ሙትዓህ (Nikah al-Mut'ah) ወይም ጊዜያዊ ወሲብ ነው። ይህ ወሲብ በውል ስምምነት ላይ በሚቀመጥ የጊዜ ገደብ (ለምሳሌ ለሦስት ቀን ወይም ለሁለት ወር) የሚመሠረት ሲሆን ዋነኛ መሠረቱ ሴቷ ለምትሰጠው የወሲብ አገልግሎት የምትቀበለው ክፍያ ወይም መህር ነው። በቁርአን ሱራ 4:24 ላይ "ለተጠቀማችሁባቸው ክፍያቸውን ስጡ" የሚለው ሐረግ ለዚህ ዋነኛ መረጃ ተደርጎ ይወሰዳል። በሐዲስ ዘገባዎች (ለምሳሌ ሰሒህ ሙስሊም 1405 እና ሰሒህ ቡኻሪ 5115) ሙሐመድ በጦርነት ወቅት ለተከታዮቻቸው ይህን እንደፈቀዱ ይገልጻል። 

ሁለተኛውና በሱኒ ሙስሊሞች ዘንድ (በተለይ በሳዑዲ ዓረቢያና በባሕረ ሰላጤው አገራት) በስፋት የሚታወቀው ኒካህ አል-ሚስያር (Nikah al-Misyar) ወይም የተጓዥ ወሲብ ነው። በዚህ ወሲብ ውስጥ ጥንዶቹ በጉዞ ላይ አብረው ይሆኑና ሴቷ በራሷ ፍቃድ እንደ ቀለብ፣ ቤትና አብሮ የመኖር መብቶቿን ትተዋለች። ወንዱ ወደ ሴቷ ቤት የሚመጣው ለወሲብ ፍላጎቱ ብቻ ሲሆን፣ አብዛኛውን ጊዜ ትዳሩ ከባልየው የመጀመሪያ ሚስትና ቤተሰብ በምሥጢር ይያዛል። ምንም እንኳን ይህ ወሲብ እንደ ሙትዓህ የጊዜ ገደብ ባይኖረውም፣ ባልየው በፈለገው ጊዜ ያለምንም ማኅበራዊ ኃላፊነት ሊተዋት ስለሚችልና ዓላማው የወሲብ ፍላጎትን መሸፈኛ ብቻ በመሆኑ፣ የሴቶችን ክብር ዝቅ የሚያደርግና ለወንዶች ብቻ የተመቸ የዝሙት ዓይነት ነው።

ሦስተኛውና በግብፅ እንዲሁም በሰሜን አፍሪካ በስፋት የሚታወቀው ኒካህ አል-ኡርፊ (Nikah al-Urfi) ወይም ልማዳዊ ወሲብ ነው። ይህ ወሲብ በመንግሥት መዝገብ የማይመዘገብና በሁለት ምስክሮች ፊት በሚፈረም ወረቀት ብቻ የሚመሠረት ነው። አብዛኛውን ጊዜ በዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችና በድሃ ማኅበረሰብ ዘንድ የሚዘወተር ሲሆን፣ ወጣቶች ከቤተሰብ ዕውቅና ውጭ ወሲባዊ ግንኙነት ለማድረግ እንደ መሸፈኛ ይጠቀሙበታል። ይህ ወሲብ ምንም ዓይነት ሕጋዊ ጥበቃ ስለሌለው፣ ወንዱ ሴቷን ጥሏት ቢጠፋ ወይም እርግዝና ቢፈጠር ሴቷ መብቷን ለማስከበር እጅግ ትቸገራለች። 

አራተኛውና እጅግ አወዛጋቢ የሆነው ሌላኛው የወሲብ ዓይነት ደግሞ የባርያ ሴቶች (Concubinage) ላይ የሚፈጸመው ኒካህ አል-ጂሃድ የሚባለው ነው። በእስልምና ሕግ (ሸሪዓ) ውስጥ የነበረው የባርያ ሴቶች (Ma malakat aymanukum) ጉዳይ በቁርአን ውስጥ በበርካታ ቦታዎች (ለምሳሌ ሱራ 4:3፣ 4:24፣ 23:5-6) ተጠቅሷል። በእነዚህ አንቀጾች መሠረት አንድ ሙስሊም ወንድ ከሚስቶቹ በተጨማሪ በጦርነት የተማረኩ ወይም በገንዘብ የተገዙ ባርያ ሴቶችን (Surriyya) ያለ ኒካህ (ጋብቻ) ለወሲብ መጠቀም እንደሚችል ተደንግጓል። ይህ ግንኙነት እንደ ዝሙት አይቆጠርም ነበር። ባልየው የባርያዋ ባለቤት በመሆኑ እንደፈለገ የማዘዝ መብት ነበረው፤ ሴቷም የመቃወም መብት አልነበራትም። ምንም እንኳን እስልምና ባሪያዎችን ነፃ ማውጣትን እንደ ትልቅ ምግባር ቢቆጥርም፣ ባርነት በህግ ደረጃ እስከ 20ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ድረስ በብዙ የእስልምና አገራት አልተሻረም ነበር። ይህ አሠራር ሴቶችን እንደ ንብረት የሚቆጥርና ለባለቤቱ የወሲብ እርካታ ብቻ የሚያገለግሉ የሚያደርግ በመሆኑ ወሲባዊ ባርነት (Sexual Slavery) ሆኗል።

በአምስተኛ ደረጃ በቅርብ ዓመታት በተለይም በሦሪያና በኢራቅ ጦርነት ወቅት በጽንፈኛ ቡድኖች (እንደ አይሲስ - ISIS) ዘንድ የተስፋፋው የኒካህ አል-ጂሃድ (Nikah al-Jihad) ወይም "የጂሃድ ትዳር" የሚባለው አዲስና አደገኛ ፈሊጥ ነው። ይህ ጽንሰ-ሀሳብ በጦር ሜዳ ላይ ለሚገኙ ታጋዮች የወሲብ አገልግሎት እንዲሰጡ ሴቶች ራሳቸውን እንዲያቀርቡ የሚያበረታታ ነው። ምንም እንኳን ዋና ዋናዎቹ የእስልምና ተቋማትና ምሁራን ይህንን ድርጊት "ዝሙት" እና ከእስልምና ውጭ ነው ብለው ቢያወግዙትም፣ ጽንፈኞቹ ግን ታጋዮቻቸውን ለማበረታቻነት ተጠቅመውበታል። በዚህ ሂደት ውስጥ ሴቶች ከአንድ ታጋይ ወደ ሌላኛው እየተላለፉ በየቀኑ ወይም በየሳምንቱ አዳዲስ "ወሲብ" እንዲፈጽሙ ይገደዳሉ፤ ይህም በድርጊቱ ሰለባ ለሆኑት ሴቶች ከፍተኛ አካላዊና ሥነልቦናዊ ጉዳት አድርሷል።

ባጠቃላይ ከ"ኒካህ አል-ሙትዓህ" ጀምሮ እስከ "ባርያ ሴቶች" አያያዝ ድረስ ያሉት እነዚህ የወሲብ ዓይነቶች የሚያሳዩት፣ በታሪክም ሆነ በተወሰኑ የሕግ ትርጓሜዎች ውስጥ ሴቶችን ለጊዜያዊ የወሲብ ፍላጎት ማርኪያነት የመጠቀም ሥርዓት መኖራቸውን ነው። እነዚህ ድርጊቶች ሴቶችን ለንግድ ወይም ለጦርነት ግብአትነት የሚዳርጉ፣ ሰብአዊ ክብራቸውን የሚገፉ ናቸው። 

Michael Z Ethiop

02/05/2018 ዓ/ም