የሕማማት ሳምንት ከሰኞ እስከ አርብ፡ የጌታችን መከራና የድኅነታችን ጉዞ

የሕማማት ሳምንት በክርስትና እምነት እጅግ ታላቅና ቅዱስ ሳምንት ነው። ከሆሳዕና እሑድ ማግስት ጀምሮ እስከ ትንሳኤ ዋዜማ ድረስ ያለው ይህ ጊዜ፣ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሰው ልጆች ድኅነት ሲል የተቀበላቸውን መከራዎች፣ ሕማማትና ስቅለት የምናስብበት ወቅት ነው። በተለይም ከሰኞ እስከ አርብ ያሉት ቀናት እያንዳንዳቸው የራሳቸው የሆነ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ታሪክና ትርጉም ስላላቸው፣ በታላቅ ሥርዓትና ተመስጦ ይከበራሉ።

የየቀናቱ ዝርዝር ትርጉም

ሰኞ (የአንጽሖተ መቅደስ ቀን)

ይህ ቀን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ እየሩሳሌም ቅድስት መቅደስ በመግባት፣ በዚያ ይሸጡና ይለውጡ የነበሩትን ሁሉ “ቤቴ የጸሎት ቤት ይባላል፤ እናንተ ግን የሌቦች ዋሻ አደረጋችሁት” በማለት ያስወጣበትና መቅደሱን ያነጻበት ቀን ነው። (ማቴዎስ 21:12-13)

ምሳሌነቱ፡ ልባችን የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ መሆኑን እና ከኃጢአትና ከርኩሰት ልናነጻው እንደሚገባ ያስተምረናል።

ማክሰኞ (የጥያቄ ቀን)

ጻፎችና ፈሪሳውያን፣ የካህናት አለቆችና ሽማግሌዎች “በምን ሥልጣን እነዚህን ታደርጋለህ? ይህንስ ሥልጣን ማን ሰጠህ?” ብለው ኢየሱስ ክርስቶስን የጠየቁበት ቀን ነው። እርሱም በምሳሌዎች አስተምሯቸዋል፣ ብዙ የመከራ ምሳሌዎችንም ተናግሯቸዋል። (ማቴዎስ 21:23)

ምሳሌነቱ፡ የክርስቶስ ሥልጣን ከሰማይ የመጣ መሆኑን እና እኛም ለፈቃዱ ልንገዛ እንደሚገባን ያስገነዝበናል።

ረቡዕ (የምክር ቀን)

የአይሁድ ካህናትና ሹማምንት ክርስቶስን እንዴት በተንኮል እንደሚይዙትና እንደሚገድሉት የመከሩበት ቀን ነው። በዚህ ዕለት ይሁዳ አስቆሮቱ በሰላሳ ብር አሳልፎ ለመስጠት ከጠላቶቹ ጋር ተስማምቷል። (ማቴዎስ 26:14-16)

ምሳሌነቱ፡ በክፋትና በተንኮል የምናሴረው ሴራ፣ ለውድቀትና ለክህደት እንደሚዳርግ ያሳየናል።

ሐሙስ (ጸሎተ ሐሙስ)

ይህ ቀን እጅግ ታላቅና ጥልቅ ትርጉም ያላቸው ኩነቶች የተፈጸሙበት ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመጨረሻው እራት ላይ የደቀ መዛሙርቱን እግር በማጠብ ትህትናን አስተምሯቸዋል። ምሥጢረ ቁርባንን (የሥጋውና የደሙ ምሥጢር) መሰረተ። በጌቴሴማኒ የአትክልት ስፍራ የመጨረሻውን ጸሎት ጸለየ። (ዮሐንስ 13:1-17፣ ማቴዎስ 26:17-30)

ምሳሌነቱ፡ የክርስቶስን ትህትና፣ የእግዚአብሔርን ፍቅርና ምሕረት፣ እንዲሁም የጸሎትን አስፈላጊነት ያስተምረናል።

አርብ (የስቅለት ቀን)

ይህ የሕማማት ሳምንት ማጠቃለያና ታላቅ ቀን ነው። ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአይሁድ ፍርድ ቤት ፍርዱ ተወስኖበት፣ ተገረፈ፣ ተሰደበ፣ የምራቅ መተፊያ ሆነ፣ ቀላውን ጐበዝ ሰገደለት፣ የመከራ ዘውድ ደፋ፣ በመጨረሻም በቀራንዮ ተራራ ላይ ተሰቀለ። ለሰው ልጆች ድኅነት ሲል ራሱን መሥዋዕት አድርጎ ሰጠ። (ዮሐንስ 19)

ምሳሌነቱ፡ የእግዚአብሔርን ታላቅ ፍቅር፣ የኃጢአትን ከባድነትና የድኅነትን ዋጋ ያስገነዝበናል።

ለምን ይከበራል?

የክርስቶስን መከራና ስቅለት ለማሰብ፡ ክርስቶስ ለሰው ልጆች ፍቅር ሲል የተቀበላቸውን ስቃይና መከራ፣ ግርፋትና ስቅለት በጾምና በጸሎት፣ በስግደትና በተመስጦ ለማሰብ።

ለንስሐና ለሥርየት፡ በዚህ ሳምንት ራሳችንን ከኃጢአትና ከክፋት አርቀን፣ በጾምና በጸሎት ወደ እግዚአብሔር በመቅረብ፣ የኃጢአት ሥርየትን ለመለመን።

የድኅነትን ምሥጢር ለመረዳት፡ የሰው ልጅ ከኃጢአትና ከሞት ቀንበር የዳነበትን መንገድ፣ የእግዚአብሔርን ታላቅ ፍቅርና ምሕረት ለመረዳት።

ዋና ዋና ምንጮች

መጽሐፍ ቅዱስ፡ በተለይም የአራቱ ወንጌላውያን (ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስ፣ ዮሐንስ) የመጨረሻዎቹ ምዕራፎች።

ግብረ ሕማማት፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን በሕማማት ሳምንት ብቻ የሚነበብ፣ የጌታን መከራ በዝርዝር የሚተርክ መጽሐፍ።

የቤተክርስቲያን ታሪክና ትውፊት፡ ከሐዋርያት ጀምሮ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣው የሊቃውንት ትርጓሜ።

ይህ የሕማማት ሳምንት በጾምና በጸሎት፣ በተመስጦና በንስሐ እንድናሳልፍ፣ የጌታችንን መከራና ስቅለት በማሰብ የድኅነትን ምሥጢር እንድንረዳ፣ የእግዚአብሔር ፍቅርና ምሕረት በልባችን እንዲሰርጽ፣ ራሳችንን ለንስሐና ለሥርየት እንድናዘጋጅ ረዳታችን ይሁን።

#